मुख्य सामग्रीवर वगळा

व्यक्तिमत्व विकास

 


सौ नूतन विनोद कामळे-मुळणकर

ता. नांदगाव, जि. नाशिक


उठावदार व्यक्तिमत्वाचे व्यक्ति ची संगत सगळयांनाच आवडत असते जर त्यांच्यात  चांगले नैतिक गुण असतील, तर व्यक्ति माणुस म्हणूण सगळयांनाच हवहवसं वाटते.


व्यक्तिमत्व हा शब्द सामान्यपणे मनुष्य प्राण्याच्या संदर्भात वापरला जातो. दिसणे,  वेशभूषा, वर्तन ह्यांच्या साहाय्याने  दुस-यावर  प्रभाव पाडणे.  हा प्रभाव जितका अधिक तितके ते व्यक्तिमत्व प्रभावशाली मानले जाते. व्यक्तिचा ज्याप्रमाणे प्रभाव पडतो त्याचप्रमाणे समाजावर ही प्रभाव पडत असतो तर बघू व्यक्तिमत्व म्हणजे काय?


प्रत्येक व्यक्तिच्या व्यक्तिमत्वाची परिभाषा प्रत्येक व्यक्ति आप-आपल्या मतानुसार मांडणार  परंतु  मानसशास्त्रांच्या दृष्टिकोणातून बघितल्यास कळते, की शारीरिक, मानसिक, भावनिक आणि सामाजिक विकासातून जे व्यक्तिदेह घडत असते त्यास व्यक्तिमत्व म्हणतात. व्यक्तिच्या सुविकसित व्यक्तिमत्वामध्ये आचार, विचार आणि भावना या तिन्हींचा मेळ असतो.  व्यक्तिच्या व्यक्तिमत्वात तिचे बाह्यरूप म्हणजेच शरीर रचना, मानसिक गुणांसारखे आंतरीक घटक आणि परिस्थितीशी समायोजन करण्याची पद्धती  यांचा समावेश होतो किंवा आपण असं ही म्हणू शकतो, की अंतर्मुख-बहिर्मुख यांच्यात विकास घडवून स्वतःला समाजासमोर सादर करण्याची कला किंवा पद्धत म्हणजेच व्यक्तिमत्व विकास होय.

व्यक्ति हा स्वतःच व्यक्तित्व स्वतः घडवितो त्यानंतर  त्याचे रूपांतर व्यक्तिमत्वात करित असतो. समाजात आपली छाप पाडण्यासाठी व्यक्तिमत्व विकास करणे खूप गरजेचे आहे. 


आपल्या अवती-भवतीच्या  लोकांचाही परिणाम आपल्या प्रगतीवर, आयुष्यावर होत असतो  म्हणूणच  चांगल्या विचारांचे व्यक्तिमत्व अर्जित केलेल्या व्यक्ति सोबत च जवळकी साधावी चांगले गुण,  चांगली संगत जीवनात समाविष्ट करावे.  आपले विचार, कर्म आपले भाग्य लिहीत असतात.  ह्या  सगळया  गोष्टींचा विचार विनिमय करूनच त्यानुसार व्यक्तिमत्वाच विकास घडवावा. 


प्रत्येक व्यक्ति ही निसर्गाची अद्भुत कलाकृती आहे,  त्यामुळे इतरांशी तुलना करून स्वतःला कमी लेखण्यापेक्षा स्वतःमध्ये सातत्यने सुधार कसा होईल याचा प्रयत्न केलाच पाहिजे. या सृष्टितील रचलेल्या प्रत्येक जीवात्मा मध्ये त्रृटी आणि उणिवा आहेत कुणीच श्रेष्ठ नाही ही बाब लक्षात ठेवून स्वतःची कल्पनाशक्ति  जागृत करा आणि ती वाढवा.  तुमचे चांगले उठावदार व्यक्तिमत्व सगळया विश्र्वाला दिसू दया. 



या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

‘महाराष्ट्र’ नाव कसे पडले?

  शिवकन्या एन. कदेरकर-कोंजारी महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन  मंडळ , बालभारती , पुणे सदस्य व सहशिक्षिका मॉर्डन हायस्कूल , सोलापूर                          महाराष्ट्र या नावातच महानता दिसून येते महा मोठे महान असे हे राष्ट्र होय म्हणूनच जय जय महाराष्ट्र माझा गर्जा महाराष्ट्र माझा हे ऐकताना किंवा गाताना अभिमानाने मान ताठ होते ऊर भरून येतो डोळ्यात एक चमक येते. संतांचा देश दऱ्याखोऱ्या आमचा देश शूरवीरांचा देश यासारख्या अनेक नावाने सुपरिचित असणाऱ्या महाराष्ट्राचे नाव महाराष्ट्र कधी कसे पडले याबाबत मात्र अनेक विचार प्रवाह दिसून येतात. प्राप्त झालेले हे नाव लोक वाचत आहे की देश वाचक याबाबत ही प्रश्नचिन्हच आहे. इतिहासाचे अभ्यासक चि. वि. वैद्य यांच्या मते इसवी सन पूर्व ६०० च्या सुमारास दक्षिण भारतात गोपराष्ट्र ,   पांडुराष्ट्र व मल्ल राष्ट्र इत्यादी वसाहती होत्या त्यातीलच मल्लराष्ट्र म्हणजेच महाराष्ट्र होय. तसेच इतिहासाचे अभ्यासक रा. गो. भांडारकर यांच्या मते दक्षिणेतील रठ्ठ लोका...

शैक्षणिक विकासामध्ये पालकांचे योगदान महत्त्वाचे

  श्रीमती खान तरन्नुम अब्बास जिल्हा परिषद प्राथमिक उर्दू शाळा बेलापूर , ता. श्रीरामपूर, अहमदनगर मुलांच्या शैक्षणिक पायाभरणीत पालकांचे योगदान अतिशय महत्त्वाचे असून , बदललेल्या काळात तर योगदानाचे संदर्भही बदलले आहेत. उंचावलेल्या आर्थिक स्तरांमुळे अनेक घरांत सांस्कृतिक , सामाजिक व तांत्रिक बदल झालेले आहेत. एखादे शहर विकसित होताना त्या शहराची भविष्याची आव्हाने पेलणारी पुढची पिढी विकसित करायची असेल तर ही पिढी घडविणाऱ्या पालकांच्या पालकत्वाची चिकित्सा होणे आवश्यक आहे. आपल्याला एखादी पदवी मिळविण्यासाठी त्या अभ्यासक्रमाला प्रवेश घ्यावा लागतो. महाविद्यालयात जावे लागते , त्या विषयांच्या तासाला बसणे , क्रमिक पुस्तके वाचणे , संदर्भग्रंथ हाताळणे , परीक्षा देणे , ती उत्तीर्ण होणे हे सर्व टप्पे गाठावे लागतात. दुर्दैवाने पालक होण्यासाठी यापैकी काहीही करावे लागत नाही. शास्त्रशुद्ध अभ्यास , बालमानसशास्त्र , मेंदूच्या जडणघडणीचा प्रवास , लहान मुलांच्या शिकण्याच्या प्रेरणा , नवनवीन ज्ञान ग्रहण करण्याच्या क्षमता , अनुकरणशीलता , संस्कार व मूल्य यांचा आयुष्यावर पडणारा प्रभाव , टीव्ही व मोबाइलचा ग्रहण...

मूल्य शिक्षण: काळाची गरज

  सुमन तिजोरे जि.प. प्राथ. शाळा वडाळा बहिरोबा ता.नेवासा , जि. अहमदनगर  मूल्यशिक्षण हा शब्द मूल्य आणि शिक्षण या दोन शब्दांचा मिळून तयार झाला आहे मूल्य हा मुळात संस्कृत शब्द आहे त्याचा अर्थ मोल असा आहे शिक्षण हा मराठी शब्द शिक्षा या संस्कृत शब्दापासून तयार झालेला आहे शिक्षा हा शब्द शिक्ष् या धातूपासून म्हणजे मुलं रूपा पासून तयार झालेला आहे शिक्ष् म्हणजे ज्ञान मिळवणे उपदेश करणे यानुसार मूल्य शिक्षण म्हणजे मोलाची ज्ञान प्राप्ती किंवा मोलाचा उपदेश करणे मूल्यशिक्षला इंग्रजीत value Education म्हणतात या इंग्रजी शब्दाचे मूळ  valer  या लॅटिन शब्दात  आहे ,  valer चा अर्थ मूल्यवान असणे असा होतो तर Ed u cation या इंग्रजी शब्दाचे मूळ educatum, educere educare या लॕटीन शब्दांमध्ये Educcatum चा अर्थ शिकविणे असा होतो Educare  चा अर्थ उन्नयन  करणे हा आहे म्हणजे पालन करणे, पोषण करणे, संवर्धन करणे होय या उत्पत्ती वरून असे स्पष्ट होते की मूल्य शिक्षण म्हणजे मूल्यवान असण्यासाठी शिकविणे, उन्नयन करणे पालन करणे, पोषण करणे, व्यक्तीच्या शारीरिक मानसिक सामाजिक समायोजन यांन...